“Karhane” Genelev
YABANCI ÜLKELERDE HATTA AVRUPA ÜLKELERİNDE HİÇ GÖRDÜNÜZ MÜ? DUYDUNUZ MU? KARHANENİN GİRİŞİNE BEKÇİ, POLİS, KORUMA KOYUP GİREN ÇIKANIN KİMLİĞİNE BAKAN. KİMLİKLERE NİYE BAKILIYOR? NEYMİŞ 18 YAŞINI DOLDURMUŞ MU? YAHU ÇOCUKLAR HER ŞEYİ İLKOKULDA ÖĞRENİYOR ZATEN. İNTERNETTEN PORNONUN KRALINI İZLİYOR. NEYİN KİMLİĞİ?
Anlamadığım, bu kadınların buradan kurtarılıp insanca yaşamasını sağlamak yerine bekçi, polis ile pezevenklik yapmak değil midir bu?
Zorunlu ihtiyaç ve ekmek kavgası.
karhane · kar elde edilen ev.. · azeri lehçesinde gayet normal bir deyim olduğu şehir efsanesi dilden dile yayılır, · azeri dilinde taş ocağı.
Karhane kelimesi, köken olarak kâr edilen veya ticaret yapılan yer anlamına gelir.
Kelime Anlamı ve Değişimi
Öz Anlamı: Farsça kökenli kâr (kazanç) ve hane (ev, yer) kelimelerinin birleşmesiyle meydana gelmiştir. Ticarethane veya kazanç kapısı demektir.
Anlam Kayması: Zamanla halk arasında söylene söylene “kerhane” şekline dönüşmüştür. Günlük dilde bu kelime unutturularak gayri resmi veya farklı bir anlamda (genelev) kullanılmaya başlanmıştır.
Kültür ve Sinemada Karhane
Film: Kelimenin hem “kâr edilen yer” hem de halk arasındaki diğer anlamı üzerinden yapılan bir kelime oyununu Döngel Kârhanesi adlı 2005 yapımı komedi filminde görmek mümkündür. Filmde batık bir eğlence tesisini kâra geçirmeye çalışan bir devlet memurunun hikayesi anlatılır.
“Kârhane” (veya zamanla dönüşmüş halk ağzındaki kullanımıyla kerhane) kelimesi üzerine akademik bir makale özeti, kaynakça rehberi veya kavramsal inceleme mi arıyorsunuz? Bu kelime, aradığınız bağlama göre tamamen farklı iki akademik alana (tarih/iktisat veya sosyoloji/hukuk) hitap etmektedir.
1. Seçenek: Osmanlı İktisat ve Sanayi Tarihi Açısından “Kârhane”
Eğer Osmanlı dönemi imalathaneleri, fabrikalar ve üretim merkezleri üzerine bir makale arıyorsanız, kelime kökeni Farsça kār (iş) ve hāne (ev/yer) sözcüklerinden gelen kârhane (iş yeri, imalathane, atölye) kavramını inceliyorsunuz demektir.
Makale Odak Noktaları: Osmanlı’da el sanatları geleneği, saray imalathaneleri (Kârhane-i Âmire) veya Moğol İmparatorluğu ve Osmanlı’da tekstil/üretim merkezleri. Ayrıca kış aylarında toplanan karların saklanıp satıldığı “Karhane-i Amire” mukataası da bu alandaki tarihi makalelerin konusudur.
Dil Bilimsel Not: Bu kelime günümüzde Azerbaycan Türkçesinde hâlâ aktif olarak “fabrika veya işletme” anlamında kullanılmaktadır.
2. Seçenek: Sosyoloji, Toplumsal Tarih ve Hukuk Açısından “Kerhane” (Genelev)
Türkiye’de genelevler, hukuki, sosyal, ekonomik ve sağlık boyutları olan, Cumhuriyet tarihi boyunca farklı yasal düzenlemelerle yönetilmiş karmaşık bir yapıdır. Bu konuda bir makale veya inceleme yazısı hazırlıyorsanız, konuyu şu ana başlıklar altında ele alabilirsiniz:
1. Yasal Mevzuat ve Tarihsel Gelişim
Türkiye’de fuhuş tamamen yasak değildir, ancak bireysel ve devlet kontrolü altında yapılmasına izin verilir.
Yasal Dayanak: Genelevlerin işleyişi, 1930 tarihli Genel Hıfzıssıhha Kanunu ve buna bağlı olarak çıkarılan “Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler Hususunda Tüzük” çerçevesinde düzenlenmiştir.
Aracılık Yasağı: Türk Ceza Kanunu’na (TCK) göre fuhşa aracılık etmek, yer temin etmek, insan ticareti yapmak ve zorla fuhuş yaptırmak ağır suçlardır. Genelevler, bu faaliyetin “devlet gözetiminde” yapıldığı yasal alanlar olarak tasarlanmıştır.
2. Devlet Kontrolünün Nedenleri (Neden Genelev Var?)
Devletin genelev sistemini tamamen yasaklamak yerine kontrol altında tutmasının temel gerekçeleri şunlardır:
Sağlık ve Kamu Güvenliği: Genelevlerde çalışan kadınlar (vesikalı kadınlar) düzenli olarak zührevi hastalıklar (cinsel yolla bulaşan hastalıklar) taramasından geçer. Devlet, bu yolla salgın hastalıkların yayılmasını engellemeyi amaçlar.
Kayıt Altına Alma ve Vergilendirme: Bu evlerde dönen ekonomik faaliyet vergilendirilir. Çalışanlar kayıt altındadır.
Yeraltına İnmesini Engelleme: Tamamen yasaklandığında fuhşun yasa dışı yapılacağı, mafyatik yapıların eline düşeceği ve şiddet olaylarının artacağı tezi üzerine bu resmi alanlar korunmuştur.
3. Günümüzdeki Durum ve Kapanma Süreci
Son yıllarda Türkiye’deki genelevlerin sayısı hızla azalmış, birçoğu tamamen kapanmıştır.
Yeni Ruhsat Verilmemesi: Uzun yıllardır valilikler ve komisyonlar yeni tüzük tescili veya yeni genelev açılması için ruhsat vermemektedir.
Kentsel Dönüşüm ve Fiziki Kapanma: Ankara (Bentderesi) ve İstanbul (Karaköy) gibi tarihi ve büyük genelevler, kentsel dönüşüm projeleri, kamulaştırma ve fiziki şartların yetersizliği gibi gerekçelerle yıkılmış ve kapatılmıştır.
4. Sosyolojik ve İnsan Hakları Boyutu (Eleştiriler)
sDünyada ve Türkiye’de genelevlerin (umumhane) tarihi, devlet kontrolü, sağlık denetimleri ve yasal düzenlemeler çerçevesinde şekillenmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Tarihçe
İlk Yerleşik Yapılar (1812): Osmanlı’da ilk gayriresmi veya yerleşik nitelikteki genelevler 1812 yılında II. Mahmut döneminde açıldı. s
Resmi İlk Umumhaneler (1884): Fuhşun denetim altına alınması ve sağlık kontrollerinin yapılması amacıyla ilk resmi genelevler (umumhane/kerhane) 1884 yılında II. Abdülhamit döneminde yayımlanan yönetmelikle Galata ve Pera’da faaliyete geçti.
Cumhuriyet Dönemi: 1930 yılında çıkarılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile genelevlerin açılması, denetlenmesi ve burada çalışanların sağlık muayeneleri yasal bir zemine oturtuldu.
Dünya Genelinde Tarihçe
Antik Çağ: Antik Yunan ve Roma İmparatorluğu’nda devlet onaylı veya kayıtlı genelevler bulunuyordu. Bu yapılar genellikle vergi kaynağı olarak görülüyordu.
Orta Çağ ve Modern Dönem: Avrupa’da Orta Çağ boyunca yasaklanan ya da belirli bölgelerde (şehir dışı vb.) sınırlandırılan bu yapılar, 19. yüzyıldan itibaren modern devletlerin sağlık ve zührevi hastalıklarla mücadele politikaları gereğince yeniden yasal denetime ve ruhsatlandırmaya tabi tutuldu.
Genelev sistemi, sosyologlar ve kadın hakları savunucuları tarafından ciddi şekilde eleştirilmektedir:
Damgalanma ve “Vesika” Sorunu: Resmi olarak bu işi yapan kadınlara verilen “vesika” (resmi kimlik), kadınların sosyal hayata dönmesini ve başka bir iş bulmasını neredeyse imkansız hale getirir.
Modern Kölelik İddiaları: Borçlandırılma, sömürü ve özgürlüğün kısıtlanması gibi durumlar nedeniyle bu evlerin insan haklarına aykırı olduğu savunulmaktadır.
Genelev, kerhane ya da umumhane, fahişelerin ücret karşılığında cinsel ilişki kurdukları (fuhuş) mekânlar topluluğudur.
Yasal statüsü
Ülkelerine göre fuhuşun yasal durumunu gösteren dünya haritası:Yeşil: Fuhuş yasal ve yasal düzenlemeye tabii. Lacivert: Fuhuş (para karşılığına seks) yasal, ama genelev ve muhabbet tellalığı gibi organize aktiviteler yasadışı; fuhuş yasal düzenlenmeye tabi değil Turuncu: Seks satın almak yasak, fakat seks satmak yasaldır Kırmızı: Fuhuş yasadışı Gri: Bilgi yok
Bazı ülkelerde genelevler yasal olduğu gibi bazılarında da kanun dışı olup cezai sorumlulukları vardır. Yine bazı ülkelerde masaj salonları gibi yerlerin genelev olarak da kullanılmasına izin verilmiştir. Hollanda ve Güney Kore bunlara örnek verilebilir. Yine Türkiye‘de genelevler polis koruması altında olup 18 yaş altı alınmamaktadır. Kadınların sağlık kontrolü düzenlidir. Genelev devletin denetimi altındadır ve ruhsatları vardır. Çalışan kadınlar işçi sıfatındadır. Türkiye’de fuhuş yasaldır ve Türk Ceza Kanunu‘nun 5237 sayılı yasanın 227. maddesi tarafından düzenlenmiştir. Ancak, fuhuşa teşvik eden ve yolunu kolaylaştırana iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Türkiye’de genelev tarihi
Osmanlı İmparatorluğu‘nda ilk yerleşik genelev 1812 yılında II. Mahmut döneminde açılmıştır. Resmi olarak ise 1884 yılında dönemin padişahı II. Abdülhamit‘in kerhane yönetmeliği izniyle Galata ve Pera‘ya açıldı. 1906’da sadece Galata ve çevresinde faaliyet gösteren 100 civarında genelev tespit edilmiştir. Burada bulunan genelevler Cumhuriyetin ilanından sonra Zürafa Sokağı‘na taşındı.
Daha sonraki süreçte genelevler Anadolu‘ya da yayıldı. 1915 yılında ülke sınırlarındaki genelev sayısı 359’a ulaştı. Yine 1915 yılında kadınlara çalışma izni olarak bilinen vesika verilmeye başlandı.
Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara Hükûmeti, genelev sayısını 110’a düşürdü. 1920 yılında İstanbul‘da 2171 vesikalı fahişe vardı.
1925 yılı itibarıyla fahişe sayısında azalmalar başladı. İstanbul’da 1926’da bu sayı 869, 1927’de ise 793’e kadar düştü.
İstanbul‘un Beyoğlu ilçesinde bulunan Zürafa Sokağı, birçok genelevin bir arada bulunduğu Cumhuriyetin ilanından sonra kurulan 42 genelev bütünüdür. 2020 yılına kadar hizmet veren genelev, COVID-19 pandemisiyle birlikte kapatılmış, 2022 yılında Beyoğlu Belediyesi tarafından yıkılmıştır.
1930’lu yıllarda Ankara Kalesi‘nin altında bulunan Bentderesi bölgesinde Ankara Genelevi açıldı. Yaklaşık 80 yıl boyunca 38 ev ile hizmette bulunan genelev bölgenin sit alanı olduğu gerekçesiyle 2010-2012 yılları arasında kentsel dönüşüm projesi kapsamında kademeli olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yıkıldı. Yıkımdan önce genelevde 173 kadın çalışmaktaydı. Belediye, yıkımdan sonra yeni bir yer tahsis etmediği için eleştirildi. Dönemin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ise, eleştiriler üzerine Kimse artık ısrarcı olmasın. O iş bitti, genelev tarihe karıştı. Bu ay içerisinde kalanları da yıkacağız cevabını verdi.
İzmir’in Konak ilçesinde, Kemer Tren İstasyonu‘nun yanında bulunan ve Tepecik Sosyal Tesisleri olarak isimlendirilen İzmir Genelevi COVID-19 pandemisi nedeniyle hizmetlerine ara verdiyse de 2021 yılında tekrar açılmıştır.
Karhanede düğün var. Çalpatlasın çal oynasın. Göbekler atılıyor. Sanki dünyayı biz yarattık. Çingene çalıyor, kürt oynuyor. Bizde neşe çok sen kederden haber ver. Göbekler duble atılıyor. Gelsin raklılar vursun sazlar.
Aslında hepsi çok dertli. Kederlerinden neşeye vurmaya çalışıyorlar.
Birileri düşürmüş onlari lanet olası karhaneye.
Biri diyor: Babam sattı beni buraya, Kimi ağabeyim, halam, dayım, amcam falan falana. Orada çalışmazsa koalık olana kadar dayak var.
Satıldılar. Birde karhamenin başındaki kadın zaten satıcı gelenleri milyonların üzerinde borçlandırıyor. Neden?
Kadıncağız, kızcağız oradan kurtulamasın.
Hikayenin sonu sigorta yok. Günde kaç tane adamın kucağında belli değil. Yanlış ekmek.
Böyle ekmek olmaz. İktidarların sn azından bazı yasalar çıkarıp bu kadınları ev sahibi, sigorta ve geçinebilecekler maaş vermesini sağlaması gerek. Hemde yanlarına anne ve babası olmayan çocukları versin bu devlet o kadınlar severek yaşar. Severek o çocuklara annelik yapar.
Nerede AKP’mi yapacak?
Görürsem söylerim.
İşin ilginç yanı karhanelere bu dövlet giriş kapısına bekçi, polis, asker gibi korumalar bırakıyor. Korumalar her gelenin kimliğini kontrol ediyor 18 yaşını doldurmuşmu diye.
Yahu ben 16 yaşımda giriyordum oralara. Kısaca devlet pezevenklik yapıyor.
SAYGILARIMLA.
