KELAJ SHOW

Öztürk Serengil

Seren Serengil ile mahkemelik oldum. İspanya’da uyuşturucudan yakalandı ve hücreye atıldı. Onun iş ortağı Taylan Bağdat eloktronik üzerine işyeri var. Konuyu haber yapalım diye. Haberi yaptık. Haber Milliyet gazetesinde büyük yer aldı. Başbakan Turgut Özal beni aradı buluştuk Ankara’da başbakanlıkta görüştük. Özal kefil oldu Seren’i kurtardı. Seren’e iyilik yaptım ya hakkımda dava açtı. Neymiş uyuşturucu ile ilgili haber yaptığım için. Ulan zurna seni o hücreden çıkaran benim. Gırnata.

Bir çok sanatçı bana teşekkür ederken Seren’de bana böyle teşekkür etti. İş ortağı utancından yanıma gelemedi.

Yıllar sonra Seren Serengil beni aradı numaramı nereden bulduysa. Cep telefonları yeni çıkmıştı. Takoz gibi bir telefonum vardı. Denizli’ye geldi ve yaptığı hata nedeniyle özür diledi . Artık Seren ile arkadaş olduk. Biraz babasından ve onun mesleği ile ilgili konuştuk. Serenden güzel bir magazin haberi yaptım artık hediye olsun diye. Seren’in magazin haberi Milliyet Gazetesinin ikinci sayfasını doldurmuştu.

Öztürk Serengil Kelaj Şov programı yapıyordu. Milyonlar severek izliyordu programı Öztürk abi ile tanışmak nasip olmadı ama kaderlerimiz birdi. O kel bende keller derneği genel başkanıydım.

Öztürk Serengil KELAJ ŞOV ile milyonları güldürüyor, onların gönüllerinde taht kurmayı başarıyordu o güzel gülüşü ve bıyıklarının yana açılmasıyla.

Haydi güzel gülüşler.

“The Kelaj Show”, Türk sinema ve televizyon tarihinin ikonik figürlerinden Öztürk Serengil tarafından 1990’lı yılların başında (1991) hazırlayıp sunulan absürt ve dönemi için oldukça yenilikçi bir televizyon şov programıdır.

“Kelaj” kelimesi, Serengil’in Fransızca esintili bir fonetik uydurarak literatüre ve argoya kazandırdığı “kelaj, mangıraj, yeşillaj” gibi kendine has absürt kelimelerden türetilmiştir.

Bu ikonik televizyon programını ve Öztürk Serengil’in popüler kültür üzerindeki etkisini inceleyen akademik ve kültürel bir makale taslağını aşağıda bulabilirsiniz:

Türk Televizyon Tarihinde Absürt Mizahın Öncüsü: “The Kelaj Show” ve Öztürk Serengil Etkisi

Özet

Bu makalede, 1990’lı yılların başında Türk televizyon ekranlarında boy gösteren ve Öztürk Serengil imzası taşıyan “The Kelaj Show” programı, popüler kültür ve televizyon sosyolojisi bağlamında ele alınmaktadır. Serengil’in sinemada yarattığı “anti-kahraman” figürünün televizyona yansıması olan bu şov, kullandığı absürt dil, argo manipülasyonları ve geleneksel medya formatlarına meydan okuyan yapısıyla incelenmiştir.

1. Giriş: 90’lar Televizyonculuğu ve Yeni Bir Dil

1990’lı yıllar, Türkiye’de özel televizyon kanallarının mantar gibi çoğaldığı, medyanın tek seslilikten çok sesliliğe ve beraberinde bir kuralsızlığa doğru evrildiği bir dönemi temsil eder. Bu dönemin getirdiği özgürlük alanı, Yeşilçam’ın nev-i şahsına münhasır aktörlerinden Öztürk Serengil için biçilmiş kaftan olmuştur. Serengil, sinemada oturtmuş olduğu “şoför, külhanbeyi, sevimli serseri” imajını televizyon ekranına taşıyarak “The Kelaj Show” programını hayata geçirmiştir.

2. “Kelaj” Kavramı ve Dilin Yapısökümü

Öztürk Serengil’i Türk halkının hafızasına kazıyan en büyük özellik, Türkçeyi kendi potasında eriterek oluşturduğu şahsı argo dilidir. Fransızca ekleri ve vurguları taklit ederek ürettiği;

Kelaj: Kel (özellikle kendi kelliğine ve kel insanlara atıfla),

Mangıraj: Para, finans,

Buba: Baba (hitap şekli),

gibi kelimeler, The Kelaj Show vasıtasıyla toplumsal dolaşıma girmiştir. Yazar Tuğba ve diğer araştırmacıların sosyolojik incelemelerinde belirttiği üzere, bu kelimeler “Fransız edası verilerek uydurulmuş” absürt unsurlardır. Serengil, batılılaşma özentiliğini ve dönemin yüksek sosyetesini bu absürt dil kurgusuyla tiye almıştır.

3. Programın Formatı ve Performans Analizi

The Kelaj Show, klasik bir varyete ve müzik-eğlence programı gibi görünse de Serengil’in öngörülemez performanslarıyla yapı sökümüne uğrar. Dönemin popüler şarkıcılarını konuk eden şovda, sunucu konukların önüne geçerek rol çalar. Örneğin; Serengil’in programda sergilediği “Ney Na Na Na” gibi müzikal ve dans performansları, televizyonun o dönemki ciddi ve mesafeli duruşunu yıkan cinstendir. Şov, baştan sona bir absürtlük ve kuralsızlık manifestosu olarak izleyiciye sunulmuştur.

4. Sonuç

Öztürk Serengil’in The Kelaj Show ile televizyonda gerçekleştirdiği devrim, bugünün modern absürt mizah anlayışının (örn. Gibi, Leyla ile Mecnun tarzı yapılar veya modern talk-showlar) erken dönem bir prototipidir. Medya evreninde kuralların yeniden yazıldığı 90’lar Türkiyesi’nde, “Kelaj” sadece bir televizyon programı adı değil, dönemin toplumsal esneme ve eğlence arayışının kült bir sembolü haline gelmiştir.

Anahtar Kelimeler: Öztürk Serengil, The Kelaj Show, 90’lar Medyası, Absürt Mizah, Televizyon Sosyolojisi.

Öztürk Serengil (2 Mayıs 1933, Artvin – 11 Ocak 1999, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu ve komedyendir.

Hayatı

Lise ikinci sınıftan sonra öğrenimini bırakarak geleceğin ünlü bankeri Cevher Özden ve geleceğin ünlü ressamı Cemal Akyıldız ile birlikte 1949’da İstanbul’a geldi. 1953’te Oğlum Edvard adlı oyunla sanat hayatına başladı. 1958’de Oda Tiyatrosu, 1959’da İstanbul Şehir Tiyatrosu‘nda sahneye çıktı. 1950’li yılların başlarında Babıali’de ressamlık yaptı. 3. Kat Cinayeti filmiyle sinema oyunculuğuna başladı. İlk dönemlerde 142 filmde ‘kötü adam’ tiplemesi yapan ve daha sonra da argolu komedilerin değişmez oyuncusu hâline geldi ve 300’e yakın filmde rol aldı. “Adanalı Tayfur” tiplemesi ile ün yaptı. 1966’da sinema oyunculuğunun yanı sıra sahneye de çıkarak şovmenlik yapmaya başladı.

Televizyonda “Gülünüz Güldürünüz” adlı yarışma programını hazırladı ve sundu. Bu yarışma sayesinde birçok kişi sahne ve sinema dünyasına adım attı. Çeşitli TV dizilerinde rol aldı. Politik güldürü tarzında çeşitli 45’lik plaklar yaptı. Güldürü plaklarından birisi de Timur Selçuk‘un “İspanyol Meyhanesi” adlı şarkısının parodi versiyonu olan “İsmail’in Meyhanesi” idi. Ancak bu plak çıkınca araları bozuldu. Timur Selçuk, daha sonra mahkeme kararıyla bu plakları toplattı.^[2] Star 1’de yaptığı skeçlerden oluşan Kelaj Şov adlı programı müstehcen içeriği sebebiyle gelen tepkiler üzerine yayından kaldırıldı.^[3] Bir de kendi yaşamının özeleştirisini yaptığı Yeşilçam’ı Benden Sorun adlı kitabı yayınlandı.

Dört kez evlendi. Şarkıcı ve sunucu Seren Serengil‘in (d. 1971) babasıdır.

Ölümü ve hatırası

Çengelköy Mezarlığı’ndaki kabri

Beyin ödemi sebebiyle iki kez ameliyat oldu. Geçirdiği felç nedeniyle ömrünün son bir yılında yürüyemez hale gelmiş, konuşma merkezi hasar gördüğü için de son günlerinde konuşma yeteneğini kaybetmişti. Solunum sisteminin durması sonucu 11 Ocak 1999 tarihinde İstanbul-Kozyatağı’ndaki evinde öldüğünde 65 yaşındaydı. Çengelköy Mezarlığı‘na defnedilmiştir.

Serengil, hayatın çeşitli konularına özgün bakış açısı ve Türkçeye kazandırdığı ifade ve kelimelerle büyük tartışmalara yol açtı. Bazıları tarafından eleştirilen bu kelimeleri halk benimsemişti. Değişik, kendine has vurgulamalarıyla söylediği “yeşşe”, “kelaj” gibi yeni deyişleri Türk argosuna soktu. Şen şakrak sesiyle “yeşşe” diyerek halkın gönlünde taht kurmuştu. Bunda, filmlerinde onu seslendiren eski patronu Mücap Ofluoğlu‘nun da büyük katkısı vardır. Hatta bu “yeşşe” kelimesi o kadar meşhur olmuştu ki İsmet İnönü bile bir olay karşısında kendini tutamayıp “yeşşe” deyivermişti. Bu durum onun her kesimden insana hitap eden bir sanatçı olduğunu gösteriyordu.

Filmografisi

1954: Üçüncü Kat Cinayeti
1955: Yetim Yavrular
1958: Elveda
1958: İstanbul Macerası
1958: Ölümden De Acı
1958: Karasu
1959: Kıbrıs Şehitleri
1959: Ömrüm Böyle Geçti
1959: Şeytan Mayası
1959: Sokak Şarkıcısı
1960: Osman Çavuş

1960: Sığıntı
1961: Biz İnsan Değil Miyiz
1961: Boş Yuva
1961: Camp Der Verdammten
1961: İki Aşk Arasında
1961: İnleyen Dağlar
1961: Kader Yolcusu
1961: Kaderin Önüne Geçilmez
1961: Kara Dut
1961: Melekler Şahidimdir
1961: Sabırtaşı
1961: Silahlar Konuşuyor
1961: Siyah Melek (Zincirler Kırılırken)
1961: Yaman Gazeteci
1962: Bardaktaki Adam
1962: Biz de Arkadaş mıyız?
1962: Boşver Doktor
1962: Cengiz Han’ın Hazineleri
1962: Çöpçatan
1962: Fatoş’un Bebekleri
1962: Günahsız Aşıklar
1962: Kanun Kanundur
1962: Kiralık Koca
1962: Kısmetin En Güzeli
1962: Meteliksiz Aşıklar
1962: Ne Şeker Şey
1962: Ölmek İstiyorum
1962: Ölüme Yalnız Gidilir
1962: Şeytan Bunun Neresinde
1962: Sokak Kızı
1962: Ver Elini İstanbul
1962: Genç Osman
1963: Adanalı Tayfur
1963: Aşk Hırsızı
1963: Avare Şoför
1963: Badem Şekeri
1963: Bahriyeli Ahmet
1963: Bana Annemi Anlat
1963: Baş Belası
1963: Bazıları Dayak Sever
1963: Beni Osman Öldürdü
1963: Bir Öpücük Ver Bana
1963: Cehennemde Buluşalım (Comp Der Verdammten)
1963: Cici Can
1963: Geçim Dünyası
1963: Gizli Sevda
1963: Kötü Tohum
1963: Sayın Bayan
1963: Temem Bilakis
1963: Üç Çapkın Gelin
1963: Yaralı Aslan
1963: Yedi Kocalı Hürmüz
1963: Zoraki Milyoner
1964: Abidik Gubidik
1964: Adalardan Bir Yar Gelir Bizlere
1964: Adanalı Tayfur Kardeşler
1964: Avare Yavru Filinta Kovboy
1964: Cımbız Ali
1964: Cübbeli Gelin
1964: Fatoş’un Fendi Tayfur’u Yendi
1964: Hızır Dede
1964: İçimizdeki Şeytan
1964: Kadın Berberi
1964: Keşanlı Ali
1964: Kimse Fatma Gibi Öpemez
1964: Koçum Benim
1964: Manyaklar Köşkü
1964: On Güzel Bacak
1964: Öpüşmek Yasak
1964: Poyraz Osman
1964: Son Karar
1964: Var Mı Bana Yan Bakan
1965: 65 Hüsnü
1965: Babasına Bak Oğlunu Al
1965: Bilen Kazanıyor
1965: Bir Garip Adam
1965: Biz De Vatandaşız
1965: Cezmi Band 007.5
1965: Dokunma Bozulurum
1965: Fakir Gencin Romanı
1965: Helal Adanalı Celal
1965: İstanbul Kazan Ben Kepçe
1965: Keloğlan
1965: Lafını Balla Kestim
1965: Şepkemin Altındayım
1965: Sevgili Öğretmenim
1965: Yalancının Mumu
1966: Beyoğlu Esrarı
1966: Milyonerin Kızı / İntikam Hırsı
1966: Suçsuz Firari
1967: Cici Gelin
1967: Çifte Tabancalı Damat
1967: Karım Beni Aldatırsa
1967: Trafik Belma
1969: Yaşamak Ne Güzel Şey
1973: Çulsuz Ali
1973: Hamsi Nuri
1973: Kaynanam Kudurdu
1973: Kolsuz Kahramanın Kolu
1974: Erkek Dediğin Böyle Olur
1974: Hamama Giren Terler
1974: İmparator
1974: Kıbrıs Zaferi
1974: Kısmet

Plakları

Bir kısmı Öztürk Serengil’in kendisine ait olan “Serengil Plak” tarafından bastırılmış plakları şunlardır:

1964: “Abidik Gubidik Twist / Göz Göz Değdi Bana” (1964), Yorumcu: Öztürk Serengil, Beste: Şerif Yüzbaşıoğlu, Sözler: Fecri Ebcioğlu (“Beni Osman Öldürdü” filminde kullanıldı), “Serengil Plak 1001”. Plağın B-Yüzündeki aranjmanı Ajda Pekkan seslendiriyor

1964: “Bedia… / Bekarlıktan Kurtulduk”, Yorumcular: B-yüzündeki parça: Öztürk Serengil & Vahi Öz (düet), A-yüzündeki Bedia’yı Vahi Öz seslendiriyor. “Serengil Plak 1002”

1964: “Avare / Dalgamıza Bakalım”, Yorumcular: B-Yüzü: Öztürk Serengil & Sadri Alışık (düet), A-yüzündeki “Avare”yi Sadri Alışık seslendiriyor. “Serengil Plak 1003”

1965: “Şepke / Lafını Balla Kestim”, A-yüzü: Yorumcu: Öztürk Serengil, Aranjman: Metin Bükey, sözler: Aram Gülyüz, B – yüzü: Yorumcular: Öztürk Serengil & Ayfer Başıbüyük (düet), Aranjman: Metin Bükey, sözler: Beliğ Selönü, “Serengil Plak 1008”

45’lik plak	Şarkının adı	Seslendiren	Özgün şarkı	Özgün yorumcu	Özgün beste	Aranjman	Sözler
A – Yüzü	“Şepke”	Öztürk Serengil	“La Mamma”	Charles Aznavour	Charles Aznavour & Robert Gall	Metin Bükey	Aram Gülyüz	1965 Serengil Plak
B – Yüzü	“Lafını Balla Kestim”	Öztürk Serengil & Ayfer Başıbüyük				Metin Bükey (arj)	Beliğ Selönü	1965 Serengil Plak

1965: “Aguş… / Aşka…Şepke…”, A-yüzü: Yorumcular: Öztürk Serengil & Fatma Girik (düet), Aranjman: Metin Bükey, sözler: Sadun Aksüt, B-yüzü: Fatma Girik, arj. Metin Bükey, “Serengil Plak 1010”

1966: “Anneme / Gel Üzme Beni”, A- yüzü: Yorumcu: Hülya Koçyiğit, B- yüzü: Yorumcular: Öztürk Serengil & Hülya Koçyiğit (düet), “Serengil Plak 1011”

1967: “Tak Tak Tiki Tiki Tak / Cezmi Band 007 Buçuk”, Odeon Plak 708

1968: “Pıs Pıs Pıs / Arkadaşımın Dalgasısın”, Odeon Plak 912, İlhan Feyman Orkestrasıyla.

1968: “Doktor Barnard / Paralı Günlerimde “Söz Müzik: Turgut Dalar, Söz Ö. Serengil, Kanat Gür Orkestrasıyla, Odeon Plak 938.

1968: “Dünya Dönüyor / Mühür Gözlüm”, Odeon Plak 978.

1969: “İsmail’in Meyhanesi / Mangıraj, Stopaj”, Yorumcu: Öztürk Serengil. A-yüzündeki parça Timur Selçuk‘un “İspanyol Meyhanesi” adlı şarkısının parodi versiyonuydu, Selçuk’un açtığı dava sonunda bu plak piyasadan toplatıldı.

1969: “Ben Bir Kızılderiliyim, Aslında Nevşehirliyim / Kim Artist Olmak İsterse”, Disko Plak 253.

1969: “Cafer Bez Getir / Bize de mi Lo Lo Lo”, Söz Müzik: Adnan Türközü, Diskotür

1970: “Unuttun Bizi Süleyman / Eyvah”, Sayan Plak 2 5001

1970: “Artık İçmeyeceğim / Makber”, Sayan Plak 2 5002

1970: “Yalnızlığımı Hissettiğim Zaman / Güller Açtı Yolunda”, Söz Müzik: Bora Ayanoğlu, Sayan Plak 2 5004.

1971: “Ver Kardeşim / İşte Vergi İşte Maliye”, Sayan Plak 2 5009. B-yüzündeki “İşte Vergi İşte Maliye”, Barış Manço‘nun “İşte Hendek İşte Deve” şarkısının parodi versiyonudur.

1974: “Yaşımız Geldi Kırka / Külhan Bey”, Coşkun Plak 1344

1974: “Kim Kime, Dum Duma / Haydi Ver”, Söz Müzik: Adnan Türközü, Coşkun Plak 1345.

1974: “Kaynanama Oh Olsun / Hela Holding”, Diskotür 5139.

1974: “Palavra / Palyaço”, Elenor Plak 1020.M 1976: “Milliyetçi Zü

htü / Sizin İçin Oyun Havaları”, Adalet Partisi için yaptığı propaganda plağı

Filmlerinde seslendirdiği şarkılar

“Adanalı Şarkısı” – (“Badem Şekeri” (1963) filminden), Efgan Efekan, Fikret Hakan, Fatma Girik, Ahmet Tarık Tekçe vb. hep birlikte seslendiriyorlar.

“Sen Sevme Beni” (Parla Şenol‘la oynadıkları “Avare Yavru Filinta Kovboy” (1964) filminden)

“Yaşamışım Bilmeden Ben” – (“Bilen Kazanıyor” (1965) filminden) Gönül Yazar‘la düet

“İkimizde Raslaştık” – (“Karım Beni Aldatırsa” (1967) filminden) Vahi Öz‘le düet

“Atlı Karınca” – (Selda Alkor‘la oynadıkları “Yaşamak Ne Güzel Şey” (1969) filminden)

“Casatchock” –

“Hep Seni Andım”

Seren Serengil, gençlik yıllarında annesiyle birlikte İspanya’da bir uyuşturucu operasyonu kapsamında karakola götürülerek tutuklanmıştır.

Konuyla ilgili yapılan açıklamalara göre olayın detayları şu şekildedir:

Olayın Nedeni: Seren Serengil, kendisinin uyuşturucuyla hiçbir ilgisi olmadığını belirtmiştir. O dönem İsviçre’de okurken, annesinin evlenmek üzere olduğu kişinin ağabeyinin Interpol tarafından aranması ve soyadı benzerliği nedeniyle annesiyle birlikte İspanya’da karakola davet edilmişlerdir.

Yaşanan Süreç: Tercüman bulunamaması gibi teknik nedenlerden dolayı gözaltı süreci uzamış ve annesi Nevin Teoman bu süreçte İspanya’da 11 gün hücre hapsinde kalmıştır. Seren Serengil, geçmişinin tamamen temiz olduğunu ve sadece yanlış bir isim/akrabalık bağı eşleşmesi nedeniyle bu operasyonun ortasında kaldıklarını ifade etmiştir.